Flippende dokters

Blog van 18 november 2009 op MedNet van Pim Ketelaar

In Nijmegen wordt stevig aan de weg getimmerd op het gebied van zorginnovatie en eHealth. Zo kennen wij hier het onvolprezen MijnZorgNet initiatief van pioniers Bas Bloem en Jan Kremer. En het UMC st Radboud, Health Valley en de Acute Zorgregio Oost vertalen het Zorg2.0 gedachtegoed tot concrete, zinvolle toepassingen. Maar ook de eerste lijn laat zich niet onbetuigd. De Lentse huisarts Wil van den Bosch heeft de flipcam ontdekt en heeft een aantal patiëntbrieven als video boodschap op YouTube gezet.

De kijkcijfers zijn hoger dan op grond van de eigen patiëntenpopulatie kan worden verklaard. Er is dus behoefte. Productie, script, regie, montage en distributie: 15 minuten. Eenmalige investering om te flippen: nog geen 200 euro voor een full HD flipcam.Traditionele muren vervagen door slim digitaal samenwerken. Geen transmurale zorg, maar zorg zonder muren. Een mooi voorbeeld waar ik zelf bij betrokken ben is het Health Bridge

project van de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde, van, ook weer, het UMC St Radboud in Nijmegen.

Geen tijd

Vorig jaar hield ik namens de Nederlandse Vereniging voor eHealth (NVEH) een presentatie op een geaccrediteerde nascholing voor huisartsen. Een, naar mijn bescheiden mening, aardig visionair verhaal over de zegeningen van nieuwe media en eHealth in de eerste lijn. Meewarige blikken. Vraag uit de zaal: "Meneer Ketelaar, kunt u ons vertellen waar wij de tijd vandaan moeten halen om ons met dit soort dingen bezig te houden?" Tja, heeft u even...

Tegenoffensief

Inderdaad, innovatie betekent investeren. Soms met de portemonnee, maar altijd met tijd en energie. En dat is lastig als de wachtkamer vol zit. Maar innovatie levert ook veel op. Bijvoorbeeld dat patiënten minder voor wissewasjes naar de dokter gaan. Doordat ze online worden voorgelicht. Door de eigen, vertrouwde dokter. Als gezond verstand tegenoffensief in de digitale diarree, waar farmaceuten en paniekzaaiers een hoofdrol lijken te spelen.

eHealth toepassingen die worden omarmd door patiënten en professionals zijn een belangrijke sleutel voor houdbare zorg. Ook de zorgverzekeraars en een aantal grote marktpartijen willen nu echt vaart maken, zie het eHealthNu initiatief. Zodat investeren in eHealth loont.

De techniek staat inmiddels voor niets. Wat een decennium geleden nog een mooie droom leek wordt realiteit. Kijk maar. Simpel en doeltreffend. I rest my case...

De komende maanden zullen leden van de Nederlandse Vereniging voor E-health iedere twee weken een blog schrijven voor MedNet over de toepassing van internet en moderne communicatiemiddelen in de zorg. Deze blog is van de hand van voorzitter Pim Ketelaar.

Wat te doen met 100 miljoen?

Tijdens de bijeenkomst van het Zorginnovatieplatform (ZIP) op 24 juni jongstleden kondigde minister Klink aan 100 miljoen uit te trekken voor innovatie in de zorg tot en met 2012. Op een totaalbegroting van 58 miljard (2009) geeft VWS, verdeeld over drie en een half jaar, daarmee slechts een half promille uit aan innovatie. Dat lijkt wat weinig.

(Just to put things in perspective: een dag eerder maakte minister Bos bekend dat de staatsschuld eind 2010 met datzelfde bedrag per dag gaat oplopen.)

Damocles
Maar het is een begin. Innovatie is hard nodig om de zorg betaalbaar te houden. Om te kunnen voldoen aan de steeds grotere zorgvraag als gevolg van demografische en epidemiologische ontwikkelingen. Dit zijn de usual suspects, die als zwaarden van Damocles boven onze verzorgingstaat hangen: vergrijzing, ontgroening en welvaartsziekten. Maar zorginnovatie is vooral ook bitterhard nodig om te voldoen aan de veranderende eisen en wensen van patiënten en zorgconsumenten. De zorguitgaven stijgen namelijk veel harder dan we op basis van demografie of epidemiologie mogen verwachten. Kritische zorgconsumenten zorgen voor een steeds meer heterogene zorgvraag, waarbij steeds hogere eisen worden gesteld aan de communicatie met en tussen zorgprofessionals. Zie de stormachtige opkomst van het Health 2.0 gedachtegoed.

Daarom wordt eHealth wel bestempeld als een belangrijke sleutel tot houdbare zorg. Niet voor niets dus dat eHealth een belangrijke speerpunt is van het ZIP. Op 24 juni werd tevens door zes marktpartijen (Menzis, Achmea, TNO, Philips, KPN en Rabobank) het open platform e-Health aangekondigd. Zij willen de toepassing van eHealth naar een hoger plan tillen. Goed te constateren dat deze belangrijke marktpartijen nu eindelijk de handen ineenslaan voor eHealth.

Marktmaken
Er zijn genoeg instanties in Nederland die zich bezighouden met het bewaken van de regels. Regels die, zachtjes gezegd, niet altijd bijdragen aan een gezond zorginnovatieklimaat. Een instituut als de NZa timmert stevig aan de weg als het gaat om het bewaken van de zorgmarkt. Maar het maken van markten voor innovatieve, soms disruptieve toepassingen, zoals eHealth, komt onvoldoende van de grond. Hopelijk draagt het initiatief van deze zes marktpartijen, en de aanzuigende werking hiervan, bij aan het maken van een gezonde, dynamische en open eHealth markt in Nederland.

Initiatiefnemer Roger van Boxtel, bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar Menzis, is ambitieus: "Het zou mooi zijn als we erin slagen om er mede voor te zorgen dat in 2015 vijftien procent van de chronisch zieken gebruik maken van telezorg."
Precompetitieve samenwerking, van met name zorgverzekeraars, is absolute noodzaak om eHealth structureel van de grond te krijgen. Zij hebben, als zorginkopers namens de patiënt, een gezamenlijk belang om de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg te verbeteren. Met de aankondiging van het open platform e-Health krijgt een belangrijk agendapunt van de NVEH zijn beslag. De NVEH is in overleg met het open e-Health Platform om verdere samenwerking vorm te geven.

Daarnaast timmert de NVEH stevig aan de weg om eHealth ondernemerschap in Nederland te boosten. Samen met Syntens wordt er gewerkt aan de eHealthwijzer en aan de opschaling van een aantal veelbelovende eHealth initiatieven. Hier wordt samenwerking gezocht met Zorginnovatiewijzer van NZa, ZonMw en CVZ.

Dus wat te doen met 100 miljoen?
Investeren in een aantrekkelijk zorginnovatieklimaat waarin chronische innovatie floreert. Waarin patiënten, zorgprofessionals, zorgverzekeraars en ondernemers worden uitgedaagd en gestimuleerd om te innoveren. Dit betekent investeren in een gezonde voedingsbodem, innovatieve kiemkracht en groeiprikkels. Zodat de vele kasplantjes succesvol in het, soms weerbarstige, zorgveld kunnen worden uitgezet. eHealth pilots, proeven en projecten zijn er immers genoeg. Nu alleen nog zorgen dat er structureel wordt opgeschaald. Dus: investeren in een gezond eHealth ecosysteem, waarin bewezen eHealth toepassingen snel kunnen uitgroeien, waarin adaptatie wordt gestimuleerd en waarin substitutie daadwerkelijk wordt bevorderd.

Pim Ketelaar

Voorzitter NVEH

Directeur Telecom4care

http://pimketelaar.blogspot.com/

eHealth breekt structureel door

eHealth, het gebruik van internet in de zorg, breekt structureel door in Nederland. Dat is de belangrijkste conclusie van de Week van de eHealth die eind vorige week (25 mei tot en met 31 mei 2009) succesvol werd afgesloten.

‘eHealth in actie'
Deze tweede Week van de eHealth was een initiatief van het Center for eHealth Research (Universiteit Twente), Health Valley, de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF), de Nederlandse Vereniging voor eHealth (NVEH) en het Trimbos-instituut. Door een week vol evenementen en activiteiten hebben zij laten zien wat het potentieel van eHealth is en hebben zij de structurele en verantwoorde inbedding van eHealth stevig geagendeerd. De verschillende evenementen in deze week hebben meer dan 500 wetenschappers, ondernemers, bestuurders, beleidsmakers en patiëntenvertegenwoordigers bij elkaar gebracht rondom het thema "eHealth in actie".

Kansen voor innovatie
Na een lange aanloop begint de structurele inbedding van eHealth in de Nederlandse zorg nu echt vorm te krijgen. Tal van succesvolle eHealth toepassingen werden gepresenteerd die een bewezen bijdrage aan de kwaliteit, doelmatigheid en toegankelijkheid van zorg leveren. Voor veel patiënten zijn toepassingen als het e-consult, zorg-op-afstand of internettherapie een zeer welkom alternatief. Steeds meer eHealth toepassingen worden dan ook door patiënten én zorgprofessionals omarmd.
Het voorzien in concrete behoeften van gebruikers en een bottum-up benadering blijken een belangrijke voorspeller van succes. eHealth is een belangrijke enabler voor de paradigma verschuiving naar Zorg 2.0.
En bovendien: doordat er steeds meer inzicht is in werkende business modellen, zien steeds meer eHealth ondernemers kansen voor innovatie.

Beloftes inlossen
Maar nog lang niet alle eHealth beloftes zijn ingelost. De NVEH en haar leden zullen zich daarom blijven inzetten om de structurele en verantwoorde verankering van eHealth verder te versnellen. De NVEH doet dit samen met partners: patiëntenverenigingen, overheid, zorgverzekeraars, zorgprofessionals, industrie, onderzoek, onderwijs en brancheorganisaties.
Tijdens de Week van de eHealth heeft de NVEH hiertoe de ´eHealth Monitor´ en de ´eHealthWijzer´ aangekondigd: twee instrumenten die de komende maanden gezamenlijk verder zullen worden ontwikkeld en ingezet.

Voor informatie over de Week van de eHealth zie: www.ehealthweek.nl .
De NVEH (www.nveh.nl ) roept iedereen met een passie en interesse in eHealth op lid te worden en bij te dragen aan verantwoorde en structurele verankering van eHealth.

Zeg eens @ .... !

De Nederlandse Vereniging voor eHealth (NVEH) is in 2005 opgericht door pionierende huisartsen en specialisten, die internetconsultatie wilden gebruiken in het contact met hun patiënten. Zeg eens @... ! Je zou kunnen zeggen: Health 2.0 avant la lettre.

Inmiddels is de vereniging een groeiende en bloeiende vereniging die zich inzet om eHealth structureel en verantwoord te verankeren in de Nederlandse zorg. Dit doen we door samenwerking met partners aan beleid, standaarden, onderzoek en bewustwording.
eHealth is een belangrijk enabler voor de paradigma shift naar Health 2.0.

Health 2.0 is een logische ontwikkeling op een aantal megatrends in de zorg.
Demografische, epidemiologische maar vooral sociaal culturele ontwikkelingen zorgen voor een toenemende kloof tussen zorgvraag en zorgaanbod. Kritische zorgconsumenten zorgen voor een steeds meer heterogene zorgvraag, waarbij steeds hogere eisen worden gesteld aan de communicatie met en tussen zorgprofessionals. Dit vraagt om triple A care: anytime, anywhere, anyplace.
Er is de onmiskenbare en onstuitbare opmars van eHealth en telemedicine. Na decennia lang als veelbelovend bestempeld te zijn is nu het omslagpunt bereikt. En er is ook zicht op vruchtbare business modellen. Zie ook de investeringen van reuzen als Microsoft en Google in Personal Health Records (respectievelijk Microsoft HealthVault en Google Health). Het gezamelijke R&D budget van deze twee reuzen is even groot als alle Nederlandse R&D investeringen in bij elkaar. Dat belooft wat.

Ook zorginstellingen zien langzamerhand in dat traditionele muren vervagen. Geen intramurale, extramurale of transmurale zorg maar ex-murale zorg: zorg zonder muren. Een mooi voorbeeld waar ik zelf bij betrokken ben is het Health Bridge project van het UMC St Radboud in Nijmegen.

Maar wat is er nodig om eHealth en Health 2.0 structureel en verantwoord te verankeren?
Ten eerste een gezonde dosis realisme. Een paradigma verschuiving in de zorg kan zomaar en paar decennia duren. De roep om evidence based medicine is groter dan ooit. Gebrek aan evidence (of de perceptie van dit gebrek) voedt scepsis en wantrouwen jegens nieuwe toepassingen. Misschien moeten we eerst maar eens voorzichtig upgraden naar Health 1.1 op basis van de evidence die er al is, alvorens we de paleisrevolutie naar Health 2.0 inzetten. En ondertussen hard doorwerken aan het ontwikkelen van meer evidence. Ook in Nederland, bijvoorbeeld bij het Center for eHealth Research van de Universiteit Twente en het UMC st Radboud in Nijmegen.

Voorts: bewustwording. eHealth, telemedicine en Health 2.0 zijn bij u ongetwijfeld bekende buzz woorden, maar bij het grote publiek nog niet. Ook niet bij zorgprofessionals, en niet in de laatste plaats bij de ruim 450.000 verpleegkundigen en verzorgenden in Nederland. Tijd voor een campagne en meer aandacht voor deze e-ontwikkelingen in de opleidingen van zorgprofessionals.

Voor succesvolle structurele verankering zijn stevige financiele prikkels en heldere spelregels een voorwaarde. Hier ligt een schone taak voor zorgverzekeraars, het CVZ en de NZa. En voor zorgondernemers, door gewoon de mogelijkheden te benutten die er zijn. De Zorginnovatiewijzer wijst u de weg. Aan het Zorginnovatieplatform de taak om het stelsel op mogelijk systeemfalen te diagnosticeren en de juiste DBC in te zetten...Voor het verder stimuleren van eHealth ondernemerschap hebben de NVEH en Syntens de handen ineengeslagen voor het brancheprogramma van Nederland Digitaal in Verbinding.

En dan de heilige graal: toepassingen die door patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars omarmd worden. Maar die komen helaas niet uit de lucht vallen. Hiervoor moet geïnvesteerd worden in onderzoek en ontwikkeling. Zowel met private als publieke middelen. Mislukken mag. Juist hoog innovatieve organisaties als Apple zien veel producten en concepten sneuvelen. Desondanks heeft Apple de computerindustrie, de muziekindustrie en, met de introductie van de iPhone, ook de mobiele telefonie industrie volledig op zijn kop gezet. Mede dankzij, niet onbelangrijk, uitgekiende marketing en verleiding. En dankzij veel nadruk op usability en user-experience tijdens het ontwikkelproces.

En tot slot, met dank aan het ministerie van VROM: "Nederland is klein, denk groot". Internet en eHealth houden zich niet aan landsgrenzen.
Nederland moet de ambitie hebben voorop te lopen op eHealth gebied. De ingrediënten zijn aanwezig om van Nederland een echte eHealth koploper te maken. Nu alleen nog toevoegen: visie, regie, prikkels en investeringen. En dan even goed roeren.

Pim Ketelaar

Voorzitter NVEH

Directeur Telecom4care